شاخص هاي اصلي يك خبرنگارموفق
يک خبرنگار بايد به واقعيت يك رويداد دست يابد وهمواره گام به گام حوادث در حوزه كاري خود حركت كند تا تحليل هاي خود را به صورت كامل و رسا ارائه دهد. يک خبرنگار موفق هميشه در انعكاس رخدادها بي طرفانه عمل مي كند؛ چون ذات خبرنگاري مبتني بر بي طرفي است و اينجاست كه خبرنگار با رعايت اين نكته مهم خود را به قوانين ملزم دانسته و در اين مسير به اهداف خود نائل مي شود. علاوه بر اين يک خبرنگار بايد همواره دركسب اعتماد و اعتمادسازي بين خبرنگار، منابع خبري و مردم خود تلاش کند. در جهان حاضر که جوامع در حال تحول و نوزايي هستند قدرت درک، تجزيه و تحليل و پيش بيني حوادث از ديگر مسائل اساسي اين حرفه بشمار مي رود.
امروزه حرفه خبرنگاري يکي از مشاغل ناامن و پردردسر شناخته مي شود. حرفه اي که هر کدام از افرادي از طريق آن امرار معاش ميکنند براي فرداي خود، و امنيت شغليشان نگران بوده و از هيچگونه حاشيه امنيتي برخوردار نيستند. کمتر شغلي را مي توان يافت در اين عالم که به دشواري شغل خبرنگاري باشد. ساعت کار باز و بهروز بودن دائمي از مهمترين شاخصه هاي اين شغل است.
هر روز ميلياردها رويداد در سراسر جهان اتفاق مي افتد كه براي مخاطبان امكان مشاهده بي واسطه يا اطلاع از آنها به علت كثرت رويدادها،گستردگي جوامع،بعد مسافت و مشغله بسيار زياد مردم در زندگي صنعتي و...ميسر نيست؛لذا مخاطبان فقط مي توانند از طريق حلقه هاي واسط بين خود و وقايع كه خبر نگار هستند از وقايع مطلع شوند.بنابراين خبر نگار حلقه واسط مردم و رسانه اند و مردم فقط مي توانند از طريق خبر نگاران از وقايع دور و نزديك مطلع شوند و آنها همچنين چشم و گوش هستند وحضورمسئولانه
،صادقانه و به موقع آنان در منطقه رويداد و گزارش هر آنچه كه اتفاق افتاده است،نه انچه خود دوست داشتند اتفاق بيفتد،مي تواند مردم را بي نياز از حضور بر سر حادثه و محل وقوع رويدادها كند و به آنان در تصميم گيريها و تصميم سازي ها ياري رساند.
يكي از وظايف دست اندركاران مطبوعات، برنامه ريزي دقيق و كارآمد به منظور توسعه بسترهاي كار خبرنگاري و مطبوعات و اعتلاي شغل روزنامه نگاري است ،البته اين حقيقت را نيز نبايد از ياد برد كه تحقق آرمانهاي متعالي همواره با سرعت انجام نمي شود و اولاً وابسته به روند حركت ساير مؤلفه هاي اجتماعي، اقتصادي، سياسي و فرهنگي است و ثانياً نيازمند تلاش، دانش اندوزي، اخلاق محوري، بردباري و خستگي ناپذيري اصحاب مطبوعات است.
براي غلبه بر آسيب ها و چالش هاي توسعه صنعت مطبوعات واعتلاي حرفه خبرنگاري، نيازمند پيش زمينه هايي از جمله پايبندي همگان به حاكميت قانون و پاسداري از ضوابط و مقررات ناظر بر آن مي باشد.
از جمله ديگر نيازهاي توسعه و اعتلاي مطبوعات و روزنامه نگاري تقويت آموزش هاي تخصصي روزنامه نگاري، اعمال شرايط و ضوابط قانوني مشخص براي ورود به اين حرفه، جلب اعتماد مردم از طريق اطلاع رساني دقيق، صحيح و سريع، پرهيز از غوغاسالاري وتكيه بر ميثاق اخلاق حرفه اي روزنامه نگاري از مؤلفه هاي مهمي است، كه مي تواند رسانه هاي كشور را در خدمت توسعه همه جانبه و پيشرفت و سربلندي جامعه اسلامي قرار دهد.
ورود به برخي مطبوعات حتي خيلي ساده تر از ورود به مشاغل ديگر است. نتيجه آن كه پس از مدتي با طيفي مواجه مي شويم كه در كوتاه ترين مدت ادعاي روزنامه نگاري دارند... در كشورهاي پيشرفته وضع فرق مي كند. در آنجا هر مؤسسه مطبوعاتي از طريق وزارت كار اقدام مي كند. افراد با مراجعه به نمايندگان اين وزارت كه حتي ممكن است در محلات هم شعبه داشته باشد، تقاضاي كار مي كنند. روزنامه ها نيز موظفند با بررسي تقاضاهاي رسيده به وزارت كار، نسبت به استخدام نيروي انساني مورد نياز خود اقدام كنند ، نگاهی به مشکلات جسماني و رواني حرفه خبرنگاري
نتایج نظرسنجی مرکز افکار سنجی دانشجویان ایران نشان میدهد که 5/91 درصد روزنامهنگاران در محیطهای کار خود تحت فشار روانی قرار دارند. 5/71 درصد به دلیل استرسهای شغلی با همسرانشان دچار اختلاف هستند، 97 درصد فاقد احساس امنیت شغلی و 66 درصد دچار یکی از عارضههای پرخاشگری، افسردگی، بیخوابی، خوابآلودگی و شتابزدگی هستند و 92 درصد نیز از وضع درآمدی خویش ناراضیاند و آن را نامناسب میدانند.
گاهی در جامعه ما از سختی کار خبرنگاران سخن به میان میآید و هرکس در حد شناخت خود از این شغل پردردسر، پراسترس و پرتنش و نیز شغلی که گاهی علیرغم سختیهای کشندهاش شور و شیرینی را نیز به همراه دارد، سخن میگوید. اما سادهترین راه شناخت کار خبرنگاران این است که شما متن کوتاهی را بنویسید و برای چاپ یک نشریه بفرستید و منتظر باشید تا چاپ شود.
خواهید دید که چقدر نوشتن مطلب و ویرایش آن بر شما سخت است. همچنین، اینکه روزها در انتظار چاپ آن بوده و یا اینکه پس از چاپ منتظر تاثیرگذاری آن در جامعه و سیستم اداری شدهاید» شما را قدری با سختی کار خبرنگار آشنا خواهد کرد. اما بهتر است بدانید این کار شما قطرهای از دریای همیشگی و پرتلاطم کار خبرنگاری است که شما اندکی از آن را تجربه کردید.
خبرنگاران مشکلات اجتماعی را جستجو میکنند، به واقعیتهای تلخ پی میبرند، مسائل و نیازهای جامعه را درک میکنند و برای انتشار آن خود را مسئول میدانند و چون رابط بین مردم و مسئولان هستند، نمیتوانند بیتفاوت باشند و غفلت بورزند.
فشارهای روانی و عصبی شغل خبرنگاری ممتد و مستمر است چه آنجا که فرد در درون سازمان خود پیگیر خبر و یا گزارش است و چه آنجا که ساعاتی را در میان اقشار مختلف مردم سپری میکند.
خبرنگاری موجب اختلالات شدید جسمی، قلبی و مغزی و همچنین مشکلات گوارشی، ناراحتیهای عصبی و تنفسی، زخم معده، خستگی مفرط و استرسهای روانی میگردد که بسیاری از اینها موجب بروز سکتههای قلبی، مغزی و نیز زخم معده میشود.اکثر روزنامهنگاران و نویسندگان مطبوعات پس از مدتی دچار گردن درد، دست درد، گزگز و خوابرفتگی انگشتان دست، فراموشی و کمبینایی میشوند.
منابع: حرفه خبرنگاري در تمامي اقسام و اشكال آن، حرفهيي سخت و خطرناك محسوب ميشود، و اين توصيف ناشي از مخاطرات فراواني است كه خبرنگاران به هنگام فعاليت با آن رو به رو هستند. بيشك، رفتار نامناسب و توهين، فقدان امنيت شغلي، اخراج از كار، پيگرد قانوني، محاكمه، بازداشت، ربوده شدن و حتي قتل و ترور، در زمرهي مخاطرات فراروي خبرنگاران است. البته شدت و تنوع خطرات حرفهي خبرنگاري به تناسب قوانين و اوضاع امنيتي حوزههاي فعاليت اين حرفه، تفاوتهايي با يكديگر دارد.
در دنياي کنوني با وجود تکنولوژي هاي ارتباطي پيشرفته و متعدد در امر دستيابي سريع به اطلاعات و منابع مختلف، كسب اطلاعات موثق و قابل اطمينان در مورد وضعيت سياسى، اجتماعى، اقتصادي، امنيتى و.... بشر بسيار دشوار و در عين حال بسيار ضرورى و حياتى است. خبرنگاران از عناصر اساسي اين مهم بشمار مي روند.
از مشكلات ديگر خبرنگاري حضور بي واسطه آنان در عرصه اجتماع است كه خطرهاي فراواني براي آنها ايجاد مي كند.حقوق خبرنگاران با توجه به سختي كار و ساعات بسيار زياد تهيه خبر و ارسال آن ، بسيار پايين است و حتي بحث خريد خبر در برخي از خبرگزاري ها نيز براي خبرنگاران مشكلات زيادي را ايجاد كرده است ، زيرا كار خبرنگاري فعاليتي فرهنگي است و با اين كار جنبه مادي پيدا كرده است و نگاه خبرنگاران جوان را تحت تاثير خودش قرار مي دهد.
در بسياري از موقعيت ها بخاطر دسته بندي جناحي خبرنگاران اذيت مي شوند، عده يي هميشه پيدا مي شوند كه مي خواهند يك روزنامه يا خبرگزاري در اختيار آنها و تحت سيطره شان باشد و براي خبرنگاران فشار ايجاد مي كنند.
انجمن هاي صنفي روزنامه نگاران نيز هيچ گاه كاري براي خبرنگاران انجام نداده اند، مسائل صنفي در اين انجمن ها سياسي مي شوند و وجود خبرنگاران نيز باعث مي شود مسائل سياسي دو برابر نمود پيدا كند. در حقيقت مانند اين است كه خبرنگاران نياز صنفي ندارند و باقي نهادهاي مدني نيز در اين مورد ضعيف هستند. با تمام اين اوصاف من فكر مي كنم مواضع و خط قرمزهاي سياسي از بزرگترين موانع كار خبرنگاران است و اين باعث مي شود كه آنها احساس ناتواني يا كمبود كنند.
خبرگزاري ايرنا
روزنامه خراسان
www.ijnet.org
باشگاه تحلیلگران جوان آریا
پای حرفهای یک خبرنگار:
طي چند سال اخير با اختصاص يك روز در سالروز شهيد صارمي خبرنگار فقيد در سالنامه شمسي بنام روز خبرنگار (17 مرداد) نامگذاري شده است و آنان را تا حدودي داراي شان و منزلت كرده و به شخصيت آنها ارتقاء مي بخشد، هر چند به فراخور موقعيت خبرنگاران مشكلات فراواني بچشم مي خورد.
اولين چيزي كه هميشه آزارم مي دهد گفته هاي برخي از روانشناسان و كارشناسان در خصوص متوسط عمر طبيعي خبرنگاران است كه عمرشان 15 سال كمتر از كساني است كه در مشاغل ديگر فعاليت دارند .
كم كم دارد سحر مي رسد و همه درخوابند ولي من هنوز بيدارم ، براي تولدي ديگر ، تولد حرفهايي كه دوست دارم بنويسمشان، حرفهايي كه دوست دارم فردايش در اختيار دوستان خواننده قرار دهم ، ولي كاش من هم بمانند همه دوستان عزيز مي خوابيدم و افكارم را با مسائل موجود مشغول نمي ساختم ، ولي من بيدارم براي زنداني كردن كلمات در ميان صفحات سفيد كاغذ و براي نوشتن از يك عشق ، يك عشق هميشه در حال باروري .
خبرنگاري هر چند شغلي است به ظاهر لذت بخش، اما در باطن انبوهي از رنج ها و مشكلات طاقت فرساي بهمراه دارد كه اگر لذت تاثير پذيري اثرات و نوشته ها و مطالب آن را از نظر دور بداريم مي تواند بسيار جانكاه و ملال آور باشد و سختي كار را دو چندان كند.
بقول دوستان ؛ خبرنگاري شغل دلربايي است اما چنان دل مشغولي و دل افسردگي را در فرد بوجود مي آورد كه خانواده اش را فراموش مي كند . همچنانكه مي گويند : شغل خبرنگاري از برون دل مي برد و از درون دل مي تركاند . بسيار اتفاق افتاده كه خبرنگاران به خاطر انجام وظيفه خويش كه همانا خبررساني فوري و بموقع است اعضاء خانواده ، دوستان و حتي منفعت هاي اقتصادي را از دست داده است.
خدا را شاهد مي گيرم در بسياري از مواقع آنچنان بي احترامي به خبرنگاران شده است كه اگر هر شخصي ديگري در اين زمينه فعاليت مي كرد جنگ خونين رسانه اي شديدتر از جنگ هاي اتفاقي در دنياي كنوني پيش مي آمد و حتي در اين اثنا به خود بنده پيشنهاد اتي شده است كه اگر قصدم انحراف در مسير مي بود و يا برخلاف جريان آب مي خواستم حركت كنم حتما با كمي ظرافت و دقت بيشتر ديگر امروز اينجا نبودم و يا بسياري از مواقع جهت چاپ يك مطلب و خبر آنچنان تحت فشار مي بوديم وهستيم كه برزمين و زمان نفرين مي فرستاديم كه چرا با اين همه شغل و كار وارد عرصه رسانه شده ايم و كار خبررساني و اطلاع رساني را برعهده گرفته ايم ، يادتان باشد اينها جزئي ترين امور هستند كه يك خبرنگار و يك نماينده رسانه با آن دست و پنجه نرم مي كند و اينها و بسياري از عوامل ديگر يك پيري زودرس بهمراه دارد و پيري زودرس نيز عواقبي بس خطرناك در پي دارد ، به طوري كه براي افراد علاقمند به شغل خبرنگاري ، كار روزانه ، ناامني شغلي ، رقابت هاي جانكاه خبري وتهديدهاي صاحبان قدرت ومسئوليت تحت الشعاع كار خبرنگاري قرار مي گيرد .
خبرنگاري شغلي است كه مانند زنجير بر اعضاء وجوارح انسان مي پيچد تا اينكه به زايش محصولي درآيد وبراي مردم وكشور موثر واقع شود .
كسي كه شغل مقدس خبرنگاري را بر مي گزيند بايد فردي سراپا عشق و استعداد و احساس باشد و بكار خويش براي كاوشگري فراوان علاقه و پشتكار فراوان داشته باشد و از بي باكي و استقامتي در خور برخوردار تا بتواند رنج ها و سختي هاي خبرنگاري را تحمل نمايد . خبرنگاري به جسارت و اراده مستحكم براي پيگيري سوژه هاي خبري ، گزارش و جدال با اصحاب فكر نياز دارد كه اگر نباشد كسي را تواناي ماندن در اين شغل نيست.
پژوهش هاي علمي نشان مي دهد كه خبرنگاران در طول دوران خدمت مقدس اطلاع رساني به انواع بيماري ها از جمله افسردگي ،كسالت وبي خوابي، مشكلات گوارشي ، مشكلات عصبي و رواني ، اختلالات شديد جسمي ، اختلالات قلبي و تنفسي ، ضعف بينايي ، پرخاشگري ، گردن درد و دست درد ، بي حسي انگشتان ، فراموشي، مشكلات خانوادگي ، عجول بودن ، عدم احساس امنيت جاني و شغلي و غيره مي شود.
متخصصين علم پزشكي و روانشناسي مي گويند كه روزنامه نگاري يكي از ده شغل پر خطردنيا بشمار مي رود كه بدليل استرس فراوان و دنبال كردن اخبار روزانه ، افراد را در معرض سكته هاي قلبي و زخم معده قرار مي دهند .
امانت داري و صداقت در نوشتار و نيز رعايت ملاحضات اجتماعي ، فرهنگي ، سياسي ، اقتصادي از خصوصيات بارز و قطعي كار خبرنگاري است كه اگراين خصوصيات نباشد خطاي خبرنگار بسرعت برملا شود و همچنانكه در بسياري از اوقات خبرنگاران به انواع اتهام هاي دروغين نيز متهم مي شوند و چه بسا اينكه به خاطر درج واقعيات از حقوق اجتماعي نيز محروم گردند.
مهمترين چيز در اين بخش راضي نگهداشتن همه افكار و عقايد و ديدگاه هاست كه بقول شاعر هر كسي از ظن خود شد يارمن ؛ يعني خبرنگار بايد طوري عمل كند كه دل همه افراد را نگه نداشته و يا به گفته يكي از دوستانم شغل خبرنگاري شغلي چند كارفرمايي است و يك بام و چند هوا كه بايد با همه هواها و سازها رقصيد و دم در نياورد، براي يك خبرنگار كارفرماهايي با سلايق و مقصودهاي فراوان وجود دارد و همين موضوع مي تواند بسيار سخت و دشوار باشند و اين يك نوع جنگ اعصاب است و مانند خوره به جان انسان مي افتد.
در اصطلاحي ديگر بايد اقرار كرد كه مترادف كار خبرنگاري با استقلال ،آزادي ، عمران ، آباداني ، اصلاح و پيشرفت و تغيير در دگرگوني اجتماعي، امانت داري و صداقت و ترويج فكر و فرهنگ و انتقال انديشه ، توليد و سازندگي است كه همه و بسياري بيش از اين ، در راستاي نقش خبرنگار به معناي اين است كه رسانه ها باشند تا مردم خوب نفس بگيرند و چه اينكه اگر رسانه اي وجود نداشته باشد كلامهاي نوشتاري ، ديداري و گفتاري شكل نگرفته و لحظات تاريخ و فرهنگ و انتظارات مردم نيز ثبت و ضبط نمي شود .
يعني افكار عمومي و تحولات اجتماعي در يك جامعه به حركت و فعاليت خبرنگاران وابسته است و اين خبرنگاران هستند كه مي توانند سطح باور و انديشه ها و استعداد افراد جامعه را با كسب نظريه هاي علمي و انتقال آ نها رشد و توسعه دارد و سطح علم و دانش و فرهنگ يك جامعه را بالا برده و هر لحظه فكري نو در مثابه به نظريه گلوله تزريقي در درون جامعه تزريق مي كنند .
